ดนตรีบำบัด — วิทยาศาสตร์เบื้องหลังว่าเพลงช่วยสมองได้จริง

ดนตรีบำบัด — วิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์แล้ว

หลายคนรู้สึกสบายขึ้นเมื่อฟังเพลงที่ชอบ รู้สึกพลังงานเพิ่มขึ้นเมื่อฟังเพลง upbeat และรู้สึกเศร้าเมื่อฟังเพลงช้า สิ่งที่เราสัมผัสได้นี้ไม่ใช่แค่ความรู้สึก แต่มีกลไกทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนอยู่เบื้องหลัง

วิทยาศาสตร์เบื้องหลังดนตรีและสมอง

เมื่อเราฟังดนตรี สมองถูกกระตุ้นในหลายส่วนพร้อมกัน ทั้ง auditory cortex ที่ประมวลผลเสียง prefrontal cortex ที่เกี่ยวข้องกับความสนใจ limbic system ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ และ motor cortex ที่ทำให้เราอยากขยับตัวตามจังหวะ

กลไกหลักที่ทำให้ดนตรีมีผลต่อร่างกายและจิตใจ:

Dopamine: ดนตรีกระตุ้นการหลั่ง dopamine ซึ่งเป็น neurotransmitter แห่งความสุข งานวิจัยจาก McGill University โดย Valorie Salimpoor ในปี 2011 แสดงให้เห็นว่าเมื่อเราฟังเพลงที่ชอบมากจนขนลุก (chills) สมองหลั่ง dopamine ในปริมาณสูง

Cortisol: ดนตรีช้าๆ และอ่อนโยนสามารถลด cortisol ซึ่งเป็นฮอร์โมนความเครียดได้อย่างมีนัยสำคัญ

Endorphins: ดนตรีกระตุ้นการหลั่ง endorphins ซึ่งช่วยบรรเทาความเจ็บปวด

การใช้ดนตรีบำบัดในทางการแพทย์

ผู้ป่วย Alzheimer หนึ่งในผลลัพธ์ที่น่าทึ่งที่สุดของดนตรีบำบัดคือผลต่อผู้ป่วย Alzheimer แม้ผู้ป่วยจะจำหน้าลูกหลานไม่ได้ แต่ยังจดจำเพลงจากวัยหนุ่มสาวได้ เพราะความทรงจำเกี่ยวกับดนตรีถูกเก็บอยู่ในส่วนของสมองที่ Alzheimer ทำลายช้าที่สุด

ภาพยนตร์สารคดี "Alive Inside" (2014) บันทึกภาพผู้ป่วย Alzheimer ที่ดูเหมือนหยุดนิ่ง ฟื้นขึ้นมาร้องเพลง เต้น และพูดคุยได้เมื่อได้ยินเพลงที่คุ้นเคย

การผ่าตัดและความเจ็บปวด งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Lancet พบว่าผู้ป่วยที่ฟังเพลงก่อนผ่าตัดมี anxiety ต่ำกว่า และใช้ยาแก้ปวดน้อยกว่าผู้ที่ไม่ได้ฟัง โรงพยาบาลหลายแห่งในสหรัฐฯ และยุโรปนำดนตรีบำบัดมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยแล้ว

Parkinson's Disease จังหวะดนตรีช่วยผู้ป่วย Parkinson ในการเดิน สมองของเราถูกฝึกให้ซิงค์กับจังหวะ ทำให้ผู้ป่วย Parkinson ที่มีปัญหาการเดินสามารถเดินได้ดีขึ้นเมื่อมีดนตรีจังหวะคงที่เป็นตัวช่วย

ทารกคลอดก่อนกำหนด งานวิจัยจาก Beth Israel Medical Center พบว่าทารกคลอดก่อนกำหนดที่ได้รับการเล่นดนตรีมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นเร็วกว่า ออกจาก NICU เร็วกว่า และมีปัญหาสุขภาพน้อยกว่า

Mozart Effect — จริงหรือเกินจริง?

"Mozart Effect" คือทฤษฎีที่ว่าการฟังดนตรี Mozart ทำให้ฉลาดขึ้น ทฤษฎีนี้มาจากงานวิจัยปี 1993 ที่พบว่าผู้เข้าร่วมทำแบบทดสอบ spatial reasoning ได้ดีขึ้นชั่วคราวหลังฟัง Mozart

แต่งานวิจัยตามมาภายหลังพบว่า ผลนี้เป็นผลชั่วคราวและเกิดขึ้นได้กับดนตรีใดๆ ที่กระตุ้นอารมณ์ ไม่ใช่แค่ Mozart ดังนั้น "Mozart Effect" ในแบบที่สื่อนำเสนอนั้นเกินจริงไปมาก แต่ก็ไม่ได้แปลว่าดนตรีไม่มีประโยชน์

ดนตรีกับการเรียนรู้

ดนตรีช่วยการเรียนรู้ได้จริง แต่ขึ้นอยู่กับชนิดและเนื้อหา ดนตรีที่ไม่มีเนื้อร้องและมีจังหวะสม่ำเสมอ (เช่น ambient music) ช่วยเพิ่มสมาธิในการทำงานที่ต้องใช้ความคิด ในขณะที่ดนตรีที่มีเนื้อร้อง โดยเฉพาะในภาษาที่ฟังออก อาจรบกวนการอ่านและการเขียน

สรุป

ดนตรีไม่ใช่แค่ความบันเทิง มันเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดอย่างหนึ่งที่มนุษย์มีในการจัดการอารมณ์ บรรเทาความเจ็บปวด และสนับสนุนการรักษาโรค วิทยาศาสตร์สมัยใหม่กำลังค้นพบกลไกที่ดนตรีส่งผลต่อสมองและร่างกายมากขึ้นทุกวัน

ลองทดสอบว่าคุณรู้จักเพลงไทยดีแค่ไหนที่ Song Arai ฟรีครับ