ไทยไม่เคยถูกล่าอาณานิคม จริงหรือแค่ครึ่งๆ? ประวัติศาสตร์ที่ซับซ้อนกว่าที่เรียน

ไทยไม่เคยถูกล่าอาณานิคม: จริงหรือครึ่งๆ?

คำกล่าวที่ว่า "ไทยเป็นประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่เคยตกเป็นอาณานิคม" เป็นสิ่งที่คนไทยรู้สึกภาคภูมิใจ และถูกสอนในโรงเรียนมาตลอด แต่ประวัติศาสตร์นั้นซับซ้อนกว่านั้นมาก

สิ่งที่ถูกต้อง: ไทยไม่เคยถูกยึดครองโดยตรง

ในความหมายที่แคบที่สุด คำกล่าวนี้เป็นจริง ไม่มีมหาอำนาจยุโรปใดเคยตั้งรัฐบาลอาณานิคมในสยาม ไม่มีธงต่างชาติโบกสะบัดเหนือพระราชวัง และไม่มีผู้ว่าราชการชาวยุโรปปกครองแผ่นดิน

สิ่งที่ซับซ้อนกว่า: การสูญเสียดินแดนและสิทธิสภาพนอกอาณาเขต

ในช่วงรัชกาลที่ 4 และ 5 ไทยถูกบังคับให้เซ็นสนธิสัญญาที่ไม่เป็นธรรมหลายฉบับ

สนธิสัญญาเบาว์ริ่ง ค.ศ. 1855 กับอังกฤษ บังคับให้ไทยลดภาษีสินค้าเข้า ให้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตแก่ชาวอังกฤษ ซึ่งหมายความว่าชาวอังกฤษที่กระทำความผิดในไทยไม่ต้องขึ้นศาลไทย

สนธิสัญญาฝรั่งเศส ค.ศ. 1893 บังคับให้ไทยยกดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงให้ฝรั่งเศส ซึ่งกลายเป็นลาวในปัจจุบัน ฝรั่งเศสขู่ว่าจะโจมตีกรุงเทพหากไม่ยินยอม

สนธิสัญญาปี ค.ศ. 1909 กับอังกฤษ บังคับให้ไทยยกรัฐมลายู 4 รัฐ ได้แก่ กลันตัน ตรังกานู กดะห์ และปะลิส ซึ่งกลายเป็นส่วนหนึ่งของมาเลเซียในปัจจุบัน

ดินแดนที่เสียไปทั้งหมด

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 สยามสูญเสียดินแดนไปประมาณ 500,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่กว่าประเทศไทยในปัจจุบัน

ทำไมถึงไม่ถูกล่าอาณานิคมอย่างสมบูรณ์?

นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่มองว่ามีปัจจัยหลักสองอย่าง

ประการแรกคือความยืดหยุ่นทางการทูตของรัชกาลที่ 4 และ 5 ทั้งสองพระองค์เรียนรู้วัฒนธรรมตะวันตกและใช้การทูตอย่างชาญฉลาด รัชกาลที่ 5 เสด็จเยือนยุโรปถึงสองครั้งเพื่อสร้างความสัมพันธ์ส่วนตัวกับผู้นำยุโรป

ประการที่สองคือภูมิรัฐศาสตร์ อังกฤษและฝรั่งเศสต้องการให้สยามเป็น "buffer state" ระหว่างพม่าของอังกฤษและอินโดจีนของฝรั่งเศส การที่สยามยังคงเป็นอิสระจึงเป็นผลประโยชน์ของทั้งสองฝ่าย

คำตอบสุดท้าย: ครึ่งๆ

ในเกม จริงไหม ข้อนี้ตอบว่า "ครึ่งๆ" เพราะมีความจริงอยู่ในคำกล่าวนี้ แต่ก็ไม่ครบถ้วน ไทยไม่เคยถูกปกครองโดยตรงจากมหาอำนาจยุโรป แต่ก็ไม่ได้รักษาอำนาจอธิปไตยไว้ได้อย่างสมบูรณ์ การสูญเสียดินแดนและสิทธิสภาพนอกอาณาเขตเป็นการยอมแพ้ที่สำคัญมาก

ประวัติศาสตร์มักซับซ้อนกว่าที่เราเรียนในโรงเรียน และ จริงไหม ช่วยให้เราตั้งคำถามกับสิ่งที่เราคิดว่ารู้ ลองทดสอบที่ jingmai.lenlearn.com